,

Zeven, zevenenzeventig of zeventig keer zeven

Bijbelstudie door Wim Koning

Geweld. Ook het jaar 2014 was een jaar vol geweld. IS in Syrie en Irak, Boko Haram in Nigeria, christelijke milities in centraal Afrika, het neerhalen van de MH17 boven Oekraïne, oorlog in de Gazastrook, rellen in Ferguson en New York, marteling en schending van mensenrechten op tal van plaatsen in de wereld en – dichter bij huis – huiselijk geweld en kindermishandeling. De wereld stond in brand, staat in brand en het kwaad lijkt bij deze wereld te horen.

Zeven keer
In de bijbel begint het geweld bij Kaïn en Abel. Kaïn slaat zijn broer Abel dood. De eerste moord is gepleegd. In genesis 4 : 10 – 15 zegt God tegen Kaïn:

Wat heb je gedaan?’ zei de HEER. ‘Hoor toch hoe het bloed van je broer uit de aarde naar mij schreeuwt. Daarom: vervloekt ben jij! Ga weg van deze plek, waar de aarde haar mond heeft opengesperd om het bloed van je broer te ontvangen, het bloed dat jij vergoten hebt. Ook al bewerk je het land, het zal je niets meer opbrengen. Dolend en dwalend zul je over de aarde gaan.’Kaïn zei tegen de HEER: ‘Die straf is te zwaar. U verjaagt mij nu van deze plek en ik mag u niet meer onder ogen komen, en als ik dan dolend en dwalend over de aarde moet gaan, kan iedereen die mij tegenkomt mij doden.’Maar de HEER beloofde hem: ‘Als iemand jou doodt, zal dat zevenmaal aan hem worden gewroken.’ En hij merkte Kaïn met een teken, opdat niemand die hem tegenkwam hem zou doodslaan.

Je kunt je afvragen of de belofte van God de Heer aan Kaïn dat hij zevenmaal gewroken zal worden wel echt bescherming biedt. Met evenveel recht zou je kunnen zeggen dat dit typisch is voor geweld. Geweld lokt geweld uit, lokt meer geweld uit. Dat blijkt wel uit het volgende.

Zevenenzeventig maal
Vijf geslachten na Kaïn geeft de Bijbel het verhaal van Lamech. Lamech wordt beschreven als een succesvolle, maar ook nogal gewelddadige krachtpatser. Voor zijn twee vrouwen zingt hij een lied (Genesis 4 : 23 en 24):

Lamech zei tegen zijn vrouwen:
‘Ada en Silla, hoor wat ik zeg!
Vrouwen van Lamech, luister naar mij!
Wie mij verwondt, die sla ik dood,
zelfs wie mij maar een striem toebrengt.
Kaïn wordt zevenmaal gewroken,
Lamech zevenenzeventigmaal.’

Je zou dit de escalatie van geweld kunnen noemen: van een moord, via zevenvoudige vergelding naar zevenenzeventigvoudige wraak. Op zulke plaatsen is de Bijbel een grimmig boek. Je zou, als je om je heenkijkt ook kunnen spreken van een realistisch boek.

Zeven maal zeventig
Ook in de tijd van Jezus was er sprake van veel geweld. Op grote schaal: de Romeinen bezetten het land Israël in die tijd. Het volk kwam daar regelmatig tegen in opstand. Maar ook op kleine schaal: tussen volks- en geloofsgenoten was er ook onenigheid. De volgelingen van Jezus hebben het intussen wel door: Jezus moet niet zoveel van geweld hebben. Hij verkondigt vergeving. Petrus, een volgeling van Jezus, vermoedt dat er aan die vergeving toch wel grenzen zitten. Het gaat naar Jezus toe (Mattheüs 18 : 21 en 22):

Daarop kwam Petrus bij hem staan en vroeg: ‘Heer, als mijn broeder of zuster tegen mij zondigt, hoe vaak moet ik dan vergeving schenken? Tot zevenmaal toe?’ Jezus antwoordde: ‘Niet tot zevenmaal toe, zeg ik je, maar tot zeventig maal zeven.

Hier lijkt Jezus wel erg extreem te reageren. Zeventig maal zeven? Zijn reactie geeft te denken. Tegenover het escalerend geweld stelt hij vergeving, keer op keer. Het getal zeven staat voor volheid. Dus eigenlijk staat er dat je oneindig vaak vergeving moet schenken. Tegenover wraak staat genade. Dat is de toon die God zet uit liefde voor de wereld. De nieuwe wereld van Jezus, het koninkrijk van God, is de wereld van genade!